Verdien jij het vermogen?

Jona van Loenen zet de zaal aan het denken.

30 september 2026. Schouwburg Deventer

Op 30 september waren we met een aantal collega’s van Sprekershuys in de Deventer Schouwburg voor het theatercollege van Jona van Loenen, rondom zijn nieuwe boek 'De Babyboomerbiljoenen'.

Een avond over economie, vermogen, woningbezit, erfenissen en de toekomst van Nederland. Op papier misschien niet de onderwerpen waarvan je denkt: daar ga ik eens lekker twee uur voor zitten. Jona bewijst het tegendeel.

Complexe begrippen als arbeidsinkomensquote, vermogensvorming en productiviteit maakt hij verrassend toegankelijk. Met scherpe voorbeelden, onderzoek, grafieken, humor en een flinke dosis zelfspot neemt hij zijn publiek mee in economische ontwikkelingen die uiteindelijk over ons allemaal gaan.

Dat is ook precies waarom hij regelmatig te zien is in talkshows en actualiteitenprogramma's. Hij slaagt erin om ingewikkelde economische ontwikkelingen te vertalen naar de dagelijkse realiteit van een breed publiek.

De grootste vermogensoverdracht ooit

De kern van zijn verhaal is even simpel als confronterend. Volgens Jona staat Nederland aan de vooravond van de grootste vermogensoverdracht uit de geschiedenis. Babyboomers bezitten gezamenlijk een enorm vermogen, waarvan een groot deel de komende decennia zal worden doorgegeven aan volgende generaties via erfenissen. In zijn boek spreekt hij over een vermogen van ongeveer één biljoen euro dat uiteindelijk van eigenaar zal wisselen. 

Daarmee stelt hij een fundamentele vraag: wat gebeurt er met een economie wanneer een steeds groter deel van het vermogen wordt ontvangen in plaats van verdiend?

Volgens Jona verschuift Nederland daarmee langzaam van een meritocratie naar wat hij een ‘erfocratie’ noemt: een samenleving waarin je economische positie steeds sterker wordt bepaald door het vermogen van je ouders.

Een ongemakkelijk maar relevant gesprek

Bijzonder aan de avond was dat de zaal grotendeels bestond uit mensen die waarschijnlijk zelf profiteren van ontwikkelingen die Jona kritisch beschouwt. Toen hij vroeg wie een koopwoning bezat, gingen veruit de meeste handen omhoog.

Juist dat maakte de avond interessant.

Jona richt zijn pijlen namelijk niet op ondernemerschap of het opbouwen van vermogen door hard werken. Integendeel. Hij benadrukt expliciet dat ondernemers die risico nemen, bedrijven bouwen en werkgelegenheid creëren hun succes verdienen.

Zijn zorgen richten zich vooral op wat hij omschrijft als "onverdiend vermogen": vermogen dat ontstaat door bijvoorbeeld sterke waardestijgingen van woningen en vervolgens via erfenissen wordt doorgegeven.

Een opvallend onderdeel van zijn betoog ging over de Nederlandse woningmarkt. Volgens Jona  hebben fiscale voordelen rondom eigenwoningbezit ertoe geleid dat woningprijzen in Nederland aanzienlijk sterker zijn gestegen dan in veel andere Europese landen. Die waardestijgingen hebben veel huishoudens rijker gemaakt, maar zorgen volgens hem tegelijkertijd voor nieuwe economische en maatschappelijke uitdagingen.

Sterk verhaal, juist door ruimte voor discussie

Jona vervalt niet in een eenzijdig betoog. Sterker nog: hij benoemde zelf de belangrijkste tegenargumenten tegen zijn eigen stellingen. Daarmee voorkwam hij dat de avond veranderde in een simpele voor- of tegendiscussie over erfbelasting.

Dat bleek ook tijdens het uitgebreide vragenuur na afloop. Ruim een half uur nam hij de tijd om vragen uit het publiek te beantwoorden. Die vragen waren kritisch, inhoudelijk en vaak in lijn met de thema's die hij had besproken.

Meer dan een pleidooi voor hogere erfbelasting

Wie denkt dat ‘De Babyboomerbiljoenen’ uitsluitend een verhaal is over hogere belastingen, doet het boek en het theatercollege tekort.

De echte waarde van Jona zit in het aanzwengelen van een bredere discussie. Hoe houden we Nederland economisch productief? Hoe zorgen we ervoor dat arbeid, innovatie en ondernemerschap aantrekkelijk blijven? Hoe gaan we om met de groeiende vermogensverschillen die voortkomen uit de woningmarkt? En hoe financieren we de grote maatschappelijke opgaven van de toekomst, van onderwijs en infrastructuur tot defensie en sociale zekerheid?

Dat zijn vragen waarop verschillende antwoorden mogelijk zijn.

Je hoeft het daarom ook niet volledig eens te zijn met zijn oplossingen om geraakt te worden door zijn analyse.

Waarom opdrachtgevers Jona van Loenen boeken

Voor organisaties die op zoek zijn naar een spreker over economie, ondernemen, vermogensvorming of maatschappelijke ontwikkelingen, zit de kracht van Jona vooral in zijn unieke combinatie van inhoud en toegankelijkheid.

Hij verbindt economische analyses aan maatschappelijke vraagstukken, plaatst ontwikkelingen in historisch perspectief en weet tegelijkertijd een breed publiek betrokken te houden met humor, herkenbare voorbeelden en interactie.

Dat maakt zijn verhaal relevant voor ondernemers, bestuurders, professionals en beleidsmakers. Niet omdat hij alle antwoorden heeft, maar omdat hij de juiste vragen stelt.

En misschien is dat precies waarom de zaal in Deventer nog lang niet uitgepraat was toen het theatercollege officieel was afgelopen.